Wie doet wat?
Veilig bewegingsonderwijs is een zaak van iedereen op school. Hoe kunnen de ouders een steentje bijdragen? Welke taken hebben leerkrachten die bewegingsonderwijs geven? Wat is de verantwoordelijkheid van het bovenschools management? In het ideale geval werken alle partijen samen aan bewegingsonderwijs zonder ongelukken.
Leerlingen
De leerlingen moeten de huisregels kennen, zich daaraan houden en zich bewust zijn van risico’s. Ze moeten weten wat ze moeten doen in noodsituaties.
Ouders
Ouders denken mee over veiligheid tijdens het bewegingsonderwijs. Zij signaleren onveilige situaties en spreken de directie daarop aan. Ze stimuleren dat hun kinderen zich veilig gedragen. Ook ouders kennen de huisregels op school en weten wat ze moeten doen in noodsituaties.
Medezeggenschapsraad
De medezeggenschapsraad zet beleid voor veilig bewegingsonderwijs structureel op de agenda van de schooldirectie, overlegt over dat beleid met het bovenschools management en raadpleegt de achterban.
Leerkrachten bewegingsonderwijs
De vak- en groepsleerkrachten bewegingsonderwijs zijn primair verantwoordelijk voor de veiligheid van de leerlingen tijdens de les. Hun taak is kort gezegd om veiligheid een structureel onderdeel van de les te maken. Daar komt heel wat bij kijken:
- leerlingen bewust maken van veiligheid
- huisregels bespreken
- leerlingen wijzen op onveilig gedrag
- de accommodatie en materialen op veiligheid controleren, vóór iedere les maar ook periodiek bij een grotere inspectie, bijvoorbeeld samen met de veiligheidscoördinator
- ongelukken registreren, om vergelijkbare risico’s in de toekomst te voorkomen
Belangrijk is ook dat leerkrachten meewerken aan het jaarlijkse vakwerkplan, waarin de kerndoelen van het bewegingsonderwijs worden vertaald naar leerlijnen en te realiseren opbrengsten. Dat vakwerkplan wordt dan uitgewerkt in een lessenplan. Op deze manier is veiligheid makkelijk in te passen in de les.
De rechtbank in Haarlem oordeelde onlangs dat noch de school, noch de betreffende leerkracht aansprakelijk zijn voor schade die een leerling opliep na een ongeval met hordelopen tijdens gymles. De rechtbank vond dat de school en de leerkracht voldoende voorzorgsmaatregelen hadden getroffen. Die waren zodanig dat de kans op een ongeval niet zo groot was dat de oefening niet had mogen worden uitgevoerd. Bovendien wordt hordelopen als onderdeel van gymnastiekles in het algemeen niet te gevaarlijk geacht. De vordering werd daarom afgewezen. Bron: www.rechtspraak.nl (LJN: AY4382, Rechtbank Haarlem , 120070/HA ZA 05-1758)
Schooldirectie
De schooldirectie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en voor de uitvoering van het veiligheidsbeleid. Daarom verdient het de voorkeur dat de school een vakleerkracht bewegingsonderwijs in dienst heeft en werkt volgens een vakwerkplan. De schooldirectie is ook verantwoordelijk voor de inspectie van de sportaccommodatie en materialen, het organiseren van een jaarlijkse ontruimingsoefening voor de sportaccommodatie, het introduceren van huisregels, de registratie van ongelukken en risico’s tijdens het bewegingsonderwijs en het jaarlijks maken van een veiligheidsverslag. Heeft uw school nog geen veiligheidcoördinator? Een veiligheidscoördinator pakt de veiligheid van de school integraal aan. De arbocoördinator kan de rol van veiligheidscoördinator op zich nemen, maar bijvoorbeeld ook de directeur, een leerkracht of een ‘veiligheidsteam’ met een leerkracht en ouder. De veiligheidscoördinator kan bijvoorbeeld de leerkrachten bewegingsonderwijs ondersteunen door te helpen bij het controleren van de accommodatie en materialen. Zie voor meer informatie over de veiligheidscoördinator www.veiligheid.nl.
Bovenschools management
Het bevoegd gezag van een school is in zijn hoedanigheid als werkgever juridisch aansprakelijk voor fouten (‘verwijtbare’ ongelukken) van leerkrachten tijdens de lessen bewegingsonderwijs. Het bovenschools management is of door mandatering van het bestuur of als feitelijk bestuurder van de school formeel verantwoordelijk voor de veiligheid tijdens het bewegingsonderwijs. Daarom is het in het belang van het bovenschools management dat veiligheidsbeleid wordt ingebed in het totale kwaliteitsbeleid van de school, via systematische aandacht voor een veilige omgeving en veilig gedrag. Zorg ervoor dat een van de leden van het bovenschools management veiligheid in zijn portefeuille heeft.
Het bovenschools management:
- stelt prioriteiten op het gebied van veiligheid tijdens het bewegingsonderwijs
- is daartoe op de hoogte van de knelpunten
- schept de randvoorwaarden voor uitvoering van het veiligheidsbeleid (bevoegd en bekwaam personeel, middelen, advisering, deskundigheidsbevordering, structurele scholing, veilige sportaccommodatie).